Źewjety a z tym slědny zwězk cełkownego wudawka Spisow Mata Kosyka wobzamknjo historisko-kritiske wudaśe twórbow nejwuznamnjejšego dolnoserbskego basnikarja, kótarež jo se zachopiło z nowym lěttysacom w lěśe 2000.Slědny zwězk wopśimjejo wót Kosyka wupołnjony cerkwiny awtobiografiski napšašnik w engelskej rěcy, nimske słužbne teksty z wósadnych knigłow, kenž jo Kosyk ako faraŕ wjadł, a serbskej pśinoska z Casnika. Pśizamknu se dodanki a korektury k prědnym wósym zwězkam, drugi źěl casoweje tablice za lěta wót wudrogowanja 1883 do 2017, pśispomnjeśa a ako zakóńcenje dosłowo wudawarjowu, k tomu cełkowna bibliografija a registry Kosykowych twórbow, wósobow a městnosćow ze wšych źewjeś zwězkow
Pśedslědny zwězk cełkownego wudawka wopśimjejo 57 wuchowanych listow Kosyka z jogo slědneje žywjeńskeje a twórjeńskeje faze, adresowanych wósebnje Arnoštoju Muce, Bogumiłoju Šwjeli a Minje Witkojc. Listowanje njewjeźo cytarja jano pó žywjenju fararja a farmarja na wuměńku w Oklahomje. Zrownju zgónijo Kosykowe kradu zajmne mysli wó tšojenjach tam w USA a how w Europje za cas Weimarskeje republiki, Tśeśego rajcha a Drugeje swětoweje wójny. Jeje wukóńc njejo lěta 1940 zamrěty Kosyk wěcej dožywił.
Sedymy zwězk cełkownego wudawka Spisow Mata Kosyka jo slědny z literarnym twórjenim dolnoserbskego klasikarja, a to z jogo slědneje twóriśelskeje faze wót 1923 do 1937. Basni a fragmenty Kosykoweje awtobiografije wótbłyšćuju, kak jo wiźeł awtor něgajšny Wjerbański swět, tšojenja pó wudrogowanju do Ameriki do kóńca 19. stolěśa a amerikański swět w prědnej połojcy 20. stolěśa, ako jo statkował Kosyk ako farmaŕ a literat w Oklahomje. Rowno tak su Serby a europski swět, žywjenje we Weimarskej republice a cas nacizma tema jogo basnjow. Mato Kosyk pokazujo teke w swójich slědnych poetiskich twórbach nabóžnu mysl a pśiwobrośijo se mócnje filozofiskim rozmyslowanjam.
Šesty zwězk pśedstajijo wuchowane dopise wudrogowarja, študańca, fararja a farmarja Mata Kosyka wót jogo pśichada w USA 1883 až do lěta 1920. Pó listach we stwórtem zwězku SMK namakajo cytaŕ tudy 76 dopisow, sćelonych z Illinoisa, Iowy, Nebraski a Oklahomy swójźbnym, pśijaśelam a partnarjam, jadnu powěsć Albionskemu casnikoju a jadnu Bramborskemu Casnikoju. Wóni su pó žywjeńskich a twórjeńskich datach zrědowane.W listach su mimo priwatnych nastupnosćow dokumentěrowane rozpšawy wó žywjenju w nowej domowni a listowanje basnikarja ze swójimi wudawarjami, nastupajuce wósebnje wuměłski wobraz twórbow – kazni poetiki a jich nałožowanje –, ale teke rěcny staw dolnoserbšćiny.
Z pśidrogowanim Mata Kosyka do New Yorka w nowembrje lěta 1883 jo se zachopiła nowa, zamórska faza jogo literarnego twórjenja. Wótněnta jo pócerał Kosyk z dweju žrědłowu: ze žywjenja w USA na jadnom boce a z myslow na serbsku domownju na drugem boce. Z teje symbioze jo wurosła fasciněrujuca „poezija z pódwjacornych dalinow“.Toś ten 5. zwězk cełkownego wudawka Spisow Mata Kosyka wopśimjejo basni a prozowe teksty jogo prědneje a drugeje amerikańskeje faze (1883–1886 a 1887– 1899). Wóni znanje wó Kosykowem pśichoźe w Nowem swěśe, jogo prědnem fararskem zastojnstwje w Iowje a wó jogo casu w Nebrasce, wóni wótbłyšćuju jogo prědne zaśišće a pózdźejše refleksije wó nowej domowni.
Ze stwórtym zwězkom cełkownego wudawka Kosykowych spisow wótzamknjo se edicija jogo twórbow z Wjerbańskego casa. Zwězk wopśimjejo gronka, pśisłowa a gódańka, casnikarske pśinoski basnikarja za Casnik a Pratyju, wulicowańka a korespondencu až k jogo wudrogowanju, wšykno z wótpowědnymi wobšyrnymi pśispomnjeśami. Wósebna pśechwatanka jo wótśišć dopomnjeńkow Kosykowego śeśka, kótarež jo rozgłosownica Roža Šenkarjowa w lěśe 1956 zapópadnuła. Ediciski wjerašk togo zwězka jo pśeglěd casowych a žywjeńskich tšojenjow, zachopinajucy z wudaśim Willowych spiwarskich 1786 až do wónego 1. nowembra 1883, ako jo Mato Kosyk do Ameriki wudrogował.
Mato Kosyk jo ten wosebnjejšy wšych dolnoserbskich literatow. Ze swojim tworjenim jo wažne gałuze dolnoserbskego pismojstwa rozwijał. Nejpłodnjejšy cas jogo basniskego tworjenja su byli lěta pśed jogo wudrogowanim do Ameriki, lěta Wjerbańskeje źěłarnje (1877–1883). Tencas jo won mjazy drugim pśisamem połtśeśa sta kjarližam nowe, to groni poetiske woblico dał. Wozjawjone su w rewiděrowanych spiwarskich »Serbske Duchowne kjarliže« (1882). Swojo sobuźěło pśi toś tych spiwarskich jo Kosyk sam měł za wuznamny wobcerk swojogo basniskego tworjenja. Z amerikańskeje daloknosći suźi 1898, až změjo z tym trajnu »cesć we wustach serbskich namšarjow«. Teke ze źinsajšnego glědanišća su jogo wobźěłanja a pśebasnjenja staršych kjarližow wuznamne za dolnoserbsku literaturu a za wuwiśe dolnoserbskeje pisneje rěcy. Toś stej wudawarja Kosykowu choralnu poeziju do dweju połzwězkowu 3. zwězka jogo cełkownego wudawka zebrałej. 2004 jo slědował połzwězk 3.2. Prědna zebranka złožujo se na pěsnjarjowy rukopis, kenž jo se z pśigodu wuchował.
Nejwuznamnjejšy literat Dołojcnych Serbow Mato Kosyk (1853–1940) jo dolnoserbsku swětnu literaturu dozałožył a na wušyny swojogo casa wjadł. Jogo cełostne tworjenje wuznamjenijo se z wjelikeju bogatosću pěsnjeńskich formow a žanrow. W jogo zawostajeństwje namakajomy episkej tworbje, dramatiske wopytowanja, basni, choralnu poeziju, listy, awtobiografiske fragmenty a prozu. Kosyk jo rozbogaśił serbsku literaturu teke jadnorazowje a njezaměnliwje z temami amerikańskego swěta. Wot lěta 2000 wudawaju se jogo zgromaźone spise w nanejmjenjej 6 zwězkach ako historisko-kritiski wudawk. Toś ten wudawk stanjo se po pśedźěłach a po wotkazanju Frida Mětška. Wudawk njedej jano spokojśwocakowanja wědomnostnika, ale co byś tek pśistupny za powšyknego cytarja.
Nejwuznamnjejšy literat Dołojcnych Serbow Mato Kosyk (1853–1940) jo dolnoserbsku swětnu literaturu dozałožył a na wušyny swojogo casa wjadł. Jogo cełostne tworjenje wuznamjenijo se z wjelikeju bogatosću pěsnjeńskich formow a žanrow. W jogo zawostajeństwje namakajomy episkej tworbje, dramatiske wopytowanja, basni, choralnu poeziju, listy, awtobiografiske fragmenty a prozu. Kosyk jo rozbogaśił serbsku literaturu teke jadnorazowje a njezaměnliwje z temami amerikańskego swěta. Wot lěta 2000 wudawaju se jogo zgromaźone spise w nanejmjenjej 6 zwězkach ako historisko-kritiski wudawk. Toś ten wudawk stanjo se po pśedźěłach a po wotkazanju Frida Mětška. Wudawk njedej jano spokojśwocakowanja wědomnostnika, ale co byś tek pśistupny za powšyknego cytarja.
Nejwuznamnjejšy literat Dołojcnych Serbow Mato Kosyk (1853–1940) jo dolnoserbsku swětnu literaturu dozałožył a na wušyny swojogo casa wjadł. Jogo cełostne tworjenje wuznamjenijo se z wjelikeju bogatosću pěsnjeńskich formow a žanrow. W jogo zawostajeństwje namakajomy episkej tworbje, dramatiske wopytowanja, basni, choralnu poeziju, listy, awtobiografiske fragmenty a prozu. Kosyk jo rozbogaśił serbsku literaturu teke jadnorazowje a njezaměnliwje z temami amerikańskego swěta. Wot lěta 2000 wudawaju se jogo zgromaźone spise ako historisko-kritiski wudawk. Toś ten wudawk stanjo se po pśedźěłach a po wotkazanju Frida Mětška. Wudawk njedej jano spokojś wocakowanja wědomnostnika, ale co byś tek pśistupny za powšyknego cytarja.
W lěće 1967 prěnjotnje wudaty roman, stawizna serbskeho wučerja w delnjošleskej wsy, je so do dalšeho zwjazka Zhromadźenych spisow přiwzał. Zwjazk wudospołnja studija Franca Šěna wo spisowaćelskim tworjenju a wosobinje awtorki.
Mamy swoje wjeselo z dźensnišimi Salowčanami Jurja Brězana, kiž so z lesću a lóštom wo swój Salow bija a bodźa.Čitamy wo tym, kak so najnahladniši Salowčenjo, nowi honoraciorojo wsy, ze serbskej zaměrnosću na wulki wopyt zastupjerki noweje wyšnosće přihotuja, a smějkotamy so, kak so robustnosć wysokeje damy strapacěruje.
Basnje a pěsnje, kotrež so skomponowachu a so wot serbskeje młodźiny po lěće 1945 spěwachu su nazběrane w tutym zwjazku Zhromadźenych spisow. Nimo toho wšě basnje pozdźišich lět.
