Što serbskich młodostnych zaběra? Kotre temy młodźi ludźo literarnje wobdźěłuja a na kotrym niwowje? LitMiks’24 poda dohlad, kotre symješka so aktualnje na serbskim literarnym polu wuwiwaja a kak sylne su. Přewažnje čerpaja młodźi z dožiwjenjow a nazhonjenjow w swojim wušim wobkruhu a dowola čitarjam z tym wid do swojeho kosmosa, towaršnostne abo samo politiske temy so w powědkach a basnjach skerje marginalnje wotbłyšćuja. Proba zmužitosće, putace wobkedźbowanja na pućowanjach, wysk a stysk lubosće, digitalny stres ... LitMiks’24 je połny zajimawych lyriskich a prozaiskich překwapjenkow, nic jenož za młodych čitarjow.  Awtorki a awtorojo: Milena Berensmeierec, Jan Bogusz, Fabian Brycka, Hanka Clausenec, Marie-Charlott Čornakec, Damian Dyrlich, Franziska Kušec, Hermine Lehmann, Justyna Michniuk, Julius Paška, Milena Šołćic, Jakub Wowčer, Annamaria Zahonowa, Sara Zellerec

»Susodej njewukaj přez płót, to načini bolace woči«, wě mudre serbske přisłowo radźić. A wěsće něšto na tym je, wšako tči w kóždym přisłowje znajmjeńša kusk wěrnosće. Awtorki a awtorojo noweje antologije serbskeje prozy pak su njedźiwajcy toho susodam »přez płót« pohladali a wo nich žortne abo chutne powědki spisali. Tajkich susodow wšak je wšudźe na swěće, bliskich abo daloko zdalenych. W knize zastupjeni su Měrana Cušcyna, Jěwa-Marja Čornakec, Róža Domašcyna, Lubina Hajduk-Veljkovićowa, Marja Krawcec, Lydija Maćijowa, Měrka Mětowa, Marja Młynkowa, Sylwija Šěnowa, Dorothea Šołćina, Jurij Brězan, Beno Budar, Benedikt Dyrlich, Pětr Dźisławk, Dušan Hajduk-Veljković, Jurij Koch, Křesćan Krawc, Jan Lajnert, Kito Lorenc, Alfons Wićaz a Jan Wornar. W swojich powědkach pisaja wo tajkich a wonajkich zetkanjach.

Róžeńčan kružk pisacych skutkuje nětko hižo 55 lět. Zrodźił je so 1963 na nastork wosebje Jurja Šěna ze Šunowa a Marje Brězanoweje z Łazka, ale tež dalšich ludowych awtorow, kotřiž pisachu tehdy z nutřkowneje potrjeby přećelam a znatym składnostne basnje.Dźensa basnja a pisaja pod nawodom Bena Budarja, kiž so hižo wjele lět swěru wo kružkarjow stara, Katrin Domašcyna z Hórkow, Monika Kochowa z Pančic-Kukowa, Blandina Ledźborjowa z Ralbic, Maria R.-Šołćina z Pančic-Kukowa, pod pseudonymom »Bomikowa« pisaca ludowa awtorka ze Šunowa, Hrjehor Nawka z Wotrowa a Marko Rab z Pančic-Kukowa, kiž bydli mjeztym tež w Pólskej. Wšitcy su z tekstami w knize zastupjeni, tež wudawaćel sam. Zastupjena je tež dołholětna kružkarka njeboh Marja Krawcec. Krótko do swojeje njejapkeje smjerće je sep basnjow za nowu zběrku wupytała, mjez nimi dwě dotal njewozjewjenej.

Kóžde druhe lěto přewjedujetej Ludowe nakładnistwo Domowina a Załožba za serbski lud literarne wubědźowanje za serbski pisacy dorost. Wuběr zapodatych twórbow so po tym w rjedźe Paternoster wozjewja. Sedme wudaće wobsahuje nimo mytowanych twórbow lońšeho wubědźowanja tež tójšto tekstow, kotrež su hakle po wubědźowanju nastali.Kóžde druhe lěto přewjedujetej Ludowe nakładnistwo Domowina a Załožba za serbski lud literarne wubědźowanje za serbski pisacy dorost. Wuběr zapodatych twórbow so po tym w rjedźe Paternoster wozjewja. Sedme wudaće wobsahuje nimo mytowanych twórbow lońšeho wubědźowanja tež tójšto tekstow, kotrež su hakle po wubědźowanju nastali. Tak rozestajeja so młodźi awtorojo z rozdźělnymi žiwjenskimi situacijemi a reflektuja načasne problemy, mjez druhim wěnuja so temje ćěkancy. Jako nowostku poskića sedme wudaće Paternostra přidatnje mały dohlad do dźěławosće serbskich młodostnych na polu tworjaceho wuměłstwa. Zestajerka Měrana Cušcyna je za to hromadźe z wučerku wuměłstwa Serbskeho gymnazija Budyšin Jelenu Neumannowej grafiki wupytała, kotrež su gymnaziastki a gymnaziasća we wobłuku wučby stworili. Wone basnje a powědančka našich młodych awtorkow a awtorow wobohaća.

Čitajće teksty wot tutych awtorkow a awtorow: Wiktorija Bejmic, Rejzka Deleńkec, Judith Handrikec, Józef Hantuš, Božena Hojerec, Marcus Kóńcaŕ, Lydija Maćijowa, Rejzka Mejglec, Michaela Młynkec, Diana Nagelec, Lydija Rachelic, Milenka Šołćic, Jakub Wowčer Je mjeztym z dobrej tradiciju, zo wuńdu kóžde druhe lěto w LND čerstwe młode teksty starych a nowych Paternoster-zajacow. Do runje wušłeho šěsteho zešiwka »Paternostera« su so přinoški třinaće awtorow přiwzali, někotři z nich su hišće šulerjo Budyskeho Serbskeho gymnazija, jedyn je Delnjoserb. Młodźi awtorojo w prozy a basnistwje intensiwnje sebje a swój wobswět reflektuja, pisaja wo nutřkownej swobodźe, sonje a strachach abo slědźa za wulkimi prašenjami žiwjenja kaž: »Kak praju, zo će lubuju?«

W knize je wjacorych mytowanych tekstow z Literarneho wubědźowanja LND a Załožby za serbski lud. Dalšej nastaštej we wobłuku Dźěłarnički nakładnistwa za młodych awtorow. Někotři su hižo w zašłych wudaćach Paternostera teksty wozjewili resp. běchu w čitance abo na internetnej stronje literarnykonopej.de zastupjeni. Mamy potajkim z tutej zajimawej zběrku wupłód wšelakich komponentow spěchowanskeho programa literarneho dorosta w ruce. Marcel Braumann By jenož rjenje było, jeli by so znajmjeńša něchtó z tuteje skupiny literarnemu tworjenju bóle systematisce a dołhodobnišo wěnował, tak zo by so perspektiwnje na „woprawdźiteho“  zraweho abo snadź samo profesionelneho spisowaćela wuwił. W tym móža sej dźensniši młodostni mjez druhim w nimoměry płódnym a wuspěšnym kružku młodych awtorow, nawjedowanym před štyrjomi lětdźesatkami wot Kita Lorenca, hódny přikład a inspiraciju brać. Leoš ŠatavaPjaty zešiwk rjadu »Paternoster« je wočiwidnje kusk bóle »muski« hač jeho předchadnik, a to nic jenož, dokelž je prěni raz podźěl młodych awtorow wjetši dyžli podźěl młodych awtorkow. Je jich tež wjace rjekow w powědančkach dyžli rjekowkow. K tomu přinošowało je wězo, zo je jedna z awtorkow swoje powědančko z wida młodeho muža pisała. Na druhej stronje jewi so najsylniša rjekowka w powědančku awtora. Wěsta runowaha je tuž tola data. Tež štož rěč nastupa, w kotrejž su basnje a powědančka spisane. Něhdźe połojca zešiwka je delnjoserbska, něhdźe połojca hornjoserbska. A chowaja so w nim, čakajo njesćerpliwje na wotkrywanje, lute literarne parlički z pjera »starych Paternoster-zajacow« kaž tež młodych pisacych, kotřiž prěni raz twórbu wozjewja. Tójšto wubranych tekstow je so we wobłuku lońšeho Literarneho wubědźowanja LND a Załožby za serbski lud mytowało.Awtorki a awtorojo zešiwkaKonstantin Bönisch, Rejzka Deleńkec, Tobias Geis, Franciska Grajcarekec, Božena Hojerec, Marcus Kóńcaŕ, Diana Nagelec, Sylwija Šěnowa, Till Vogt, Měrćin Wjenk, Štefan Zarjeńk###Čitanski wurězk z powědki Sylwije Šěnoweje „Color Magic”Taflički připowědźachu přistaw. Hižo wotdaloka widźachmy, zo tam něšto njesměrne wulke leži. Přesahowaše fabrikowe hale před nami. A potom ju wuhladach. Łódź, wjetšu hač wšě wokolne wěže. Měrna trónowaše před nami, sej swojeje majestetiskosće wědoma, wočakujo, što přińdźe. W dołhich wakach přijězdźowachu ludźo z awtami a busami, pytachu za swojimi wačokami a podachu so do domu, na kotrymž bě napisane »Zastup«.Wšitcy běchmy zahorjeni. Zalubował sym so jenož ja. Spočatnje to ani njepytnych. Hakle pozdźišo sej wuwědomich, kak spodźiwnje běch so zadźeržał.Běžachmy po přistawnišću podłu łódźe. Započachmy prědku. Bjezposrědnje před njej stejo telko njewidźiš. Maš jenož módru sćěnu před sobu. Hakle šiju naćahujo widźiš reling.Njemóžach so dodźiwać. Nerwozny nadźěrach so za nawodnej centralu. Rozpřestrěwa so přez cyłu frontu. Wottam přewidźiš wšo. A maš wšitko w horšći. Wšo, štož je trěbne, zo tam přińdźeš, hdźež hladaš.Kapitan na tutej łódźi! Kajke ma wón zbožo! Kral zboha rjaneje mašiny!Jako dóńdźechmy hač dozady, sutachmy do hoberskeje prózdneje riće. Hišće bě zawěra začinjena a nichtó njesmědźeše so do łódźe zadobyć. Hišće stražowachu mužojo ze zelenymi signalowymi westami wutrobu mojeje kralowny. Jenož woni mějachu dowolnosć postajić, štó smě hdy w kotrym slědźe do njeje zastupić a hdźe ma so zarjadować. Jenož woni wědźachu, kak maja so městna optimalnje wužić. Kak rady bych jim pomhał. Rozpjeršeny pytach za mjenom łódźe – Color Magic.

Z prozu z pjera Sylwije Šěnoweje abo lyriku Nawkec bratrow Maksymiliana a Benjamina kaž tež Katki Baieroweje so hdys a hdys w serbskich medijach zetkawamy. Mjena kaž Julia Nawkec, Johana Bizoldec abo Měrćin Wjenk su nam skerje njeznate. Z nowym zešiwkom pak su tež zaso nowi młodźi awtorojo do Paternostra zastupili. Štwórte wudaće runa so předchadźacym w jednym: je to “zešiwk za teksty, hotowe abo hišće pytace za prawym słowom, prawej sadu”. Wot Marki Maćijoweje lěta 2003 takle wopisany potpurij je sej swěrny wostał. W přinoškach su wospjet lóštne ideje, ale tež chutne, haj samo struchłe mysle a impulsy serbskeho pisaceho dorosta do słowow zadrasćene.Dalše zběrki tekstow młodych awtorow:Paternoster 2Paternoster 3###WobsahSylwija Šěnowa - Lodowe nalěćoJohanna Bizoldec - Złoćany zwónčkRejzka Deleńkec - dialog- domowy porjad- Wěste wěšćenjeJurij Šiman - Sylny tobak abo- Rjane banty mi/Pjane- pantomimyLydia Jaworkec - principije- DźěłoRegina Čornakec - MetamorfozaBenjamin Nawka - moje druhe ja- tak to (njeń)dźe- lubosćJulija Nawkec - Hórke wjeseloTerez Matkec - DiagnozaKatka Baierowa - móličke swěty- wćipnej črijkajTobias Geis - Smjertna pśedłogaMaksymilian M. Nawka - trio ranja- přihoty- jězbaMěrćin Wjenk - Muž, lěs a wobraz

»Štóž sej Paternoster kupi, změje swoje wjeselo na idejowej bohatosći a tematiskej zmužitosći młodeje inteligency.« Tak pisa Dietrich Šołta w recensiji wo zašłym zešiwku młodeje literatury. Tež mjeztym hižo třeći zwjazk je połny překwapjenkow a lubi zamyslene, chutne, šibałe, erotiske abo kriminalne literarne hodźinki.»Štóž sej Paternoster kupi, změje swoje wjeselo na idejowej bohatosći a tematiskej zmužitosći młodeje inteligency.« Tak pisa Dietrich Šołta w recensiji wo zašłym zešiwku młodeje literatury. Tež mjeztym hižo třeći zwjazk je połny překwapjenkow a lubi zamyslene, chutne, šibałe, erotiske abo kriminalne literarne hodźinki. A štó je so za to pjera jimał? Su to mjeztym hižo znaći młodźi awtorojo kaž Aleksandra Kasparijec, Jurij Šiman abo Andreja Wałdźic. Nańdźemy pak tež nowe mjena kaž Michaela Domaškec, Kajetan Dyrlich, Silwija Šěnowa abo Madleńka Šołćic. Nowe powědančka a basnje wabja do čitanja a do diskusije a wuwabja wćipnosć na dalše pisanje młodych awtorow.Dalše zběrki tekstow młodych awtorow:Paternoster 2Paternoster 4 Wobsah Katka Baierowa- Jako smój tepjenje wuwětriłojRejzka Deleńkec- što jenož podźěłam?- so smjeć- moje jaMichaela Domaškec- Originelna chowankaKajetan Dyrlich- Rěči sónTobias Geis- Slědny zapustAleksandra Kasparijec- Insomnia abo bjezsparnosćJuliana Kaulfürstowa- EntertainerJan Měškank- FrancosceBenjamin Nawka- són afriki- berlin, 19.10.07- mloko x- MjetelčkaMaksymilian M. Nawka- tehdy- Sobota- NjezbožoSylwija Šěnowa- Rozsudny pawkJurij Šiman- Són a winaMadleńka Šołćic- Pótne spytowanjeAndreja Wałdźic- Business

Dwurěčna žona w třěskańcy dla „praweje“ rěče, muž mjez mandźelskej a maćerju swojeho syna, nowinar, kotryž so we wukraju do młodeje žony zalubuje a njewě kajke překwapjenje na njeho čaka, holca ze strachom wo mać, kotraž je so do pića dała, muž, kotryž hladajo za štrykowanej měcu a ćmowymi kudźerjemi po parku swoje koła běha, syn, bratr a dalši.Štyrnaće awtorow a awtorkow je so pohonjene wot wudawaćelki Ingrid Juršikoweje do dźěła dało a z rozdźělnym zhladowanjom na dźensnišu woprawdźitosć tutu ze swójskim rukopisom wotbłyšćuje. Su to Jurij Koch, Křesćan Krawc, Beno Budar, Alfons Wićaz, Benedikt Dyrlich, Róža Domašcyna, Dorothea Šołćina, Měrka Mětowa, Jěwa-Marja Čornakec, Lenka, Kerstin Młynkec, Měrana Cušcyna, Lubina a Dušan Hajduk-Veljković. Rozdźělne intensije awtorow lubja diferencowany, zdźěla tež bolostne blaki wotkrywacy wobraz.

Hanso Nepila (um 1761–1856) aus Rohne war ein ziemlich ungewöhnlicher Mann: ein Bauer, der Möbel schnitzte und mit selbst gebauten Flügeln zu fliegen versuchte. Zudem war er schriftkundig, was zu jener Zeit eine Ausnahme war. Nepila schrieb über seine Kindheit, sein Leben im Alter sowie religiöse Texte – und das in seiner Muttersprache, dem Schleifer Sorbisch.Nur fünf von etwa dreißig seiner Handschriften sind erhalten geblieben, die anschaulich, bäuerlich derb und zugleich anrührend vom damals kargen Leben in der Muskauer Heide zeugen. Diese Edition seiner Texte nebst deutscher Übersetzung bringt dem heutigen Leser einen Menschen nahe, der für die Leute der Schleifer Region längst ein Volksheld ist.

Paternoster je zaso po puću! Łójo za młodymi je zběrał basnje, powědančka a skicy. K hižo znatym młodym awtoram a awtorkam, kaž su to Katka Baierowa, Lubina Hajduk-Veljkovićowa, Beata Nastickec, Benjamin Nawka a Maksymilian Nawka, su so přidružili dalši, mjez nimi Jurij Šiman, Rejzka Deleńkec a Michał Nuk a wězo tež wuspěšni wobdźělnicy zašłeho literarneho wubědźowanja kaž Tobias Geis z Choćebuza z powědančkom w delnjoserbskej rěči.Paternoster je zaso po puću! Łójo za młodymi je zběrał basnje, powědančka a skicy. K hižo znatym młodym awtoram a awtorkam, kaž su to Katka Baierowa, Lubina Hajduk-Veljkovićowa, Beata Nastickec, Benjamin Nawka a Maksymilian Nawka, su so přidružili dalši, mjez nimi Jurij Šiman, Rejzka Deleńkec a Michał Nuk a wězo tež wuspěšni wobdźělnicy zašłeho literarneho wubědźowanja kaž Tobias Geis z Choćebuza z powědančkom w delnjoserbskej rěči.Dalše zběrki tekstow młodych awtorow:Paternoster 3Paternoster 4 Wobsah Katka Baierowa -rozwólna čumpam so pójRejzka Deleńkec - Šćerkot a dyrkotTobias Geis - Noc we BłotachLubina Hajduk-Veljkovićowa - KontaktAleksandra Kasparijec - Cuza domiznaFabian Kaulfürst - N-owy Jork- rěč-a-łžěJuliana Kaulfürstec - Powědki z kuchinskeje polcyFranciska Korjenkec - dnjowy schow wrónow- pryzle- z lěwej ruku čakaćBeata Nastickec - Łužiska sherezada- Budyska połnóc- horicont domiznyBenjamin Nawka - surealizm vs. poezije- dwěleMaksymilian Nawka - W njebju nad kupami- Melodija durowa- dopomnjenkaMichał Nuk - Bajkał- Woł před wrotami wowrótni- AntisonetizmŠtefan Paška - ZahrodaLubina Ryćerjec - TradicijaJurij Šiman - SonowinaSyman Šołta -As-salamu ’alaykum, luby bratřeAndreja Wałdźic - Lubosćinska hida

Žana druha tema hač lubosć njezaběra tak sylnje fantaziju a postaja spisowaćelske tworjenje a namaka so w kóždej časowej dobje. Lubosć njeje wjazana na hranicy, njeznaje žanych mjezow a žaneje narodnosće. Lubosć wubudźa zbožownosć, radosć, ale tež nadźiju, žedźbu a žarliwosć. Wo wšěm tym pisachu tež serbscy spisowaćeljo, tajke a podobne temy špiheluja so tež w jich literarnych twórbach.Za předležacu literarnu čitanku je Dorothea Šołćina zestajała dźěła zašłych lětdźesatkow, w njej namakaja so powědančka, wujimki z powědančkow kaž tež basnje a spěwy wobšěrneho serbskeho pismowstwa.

Z pjatym, porno dotalnym lětnikam trochu rozšěrjenym wudaćom zakónči so rjad přełožkow z načasnych cuzorěčnych literaturow. Tute Wuhladko skići nam wusko-šěroki wid – wot Ruskeje přez Francosku do Sewjerneje Ameriki. Wone předstaji čitarjej trochu skurilny finski humor a bjezhraničnosć pisanja Bołharki Emilije Dworjanoweje. W srjedźišću stejitej francoska proza a lyrika. Husto je tuta skerje eksperimentalneho razu, kaž wobkedźbowace, detailowe pisanje Alaina Robbe-Grilleta. Basnje Jacquesa Roubauda zaso, hrajkace sej ze słowami, staja to njewobkedźbowane, maličkosće wšědneho žiwjenja, do srjedźišća. W portreće zeznaje so čitar z jednej z najwuznamnišich načasnych ruskich basnicow, Bellu Achmadulinej. Z mjeńšinowych literaturow je zastupjena rusinska w delnjoserbskim přełožku.Přełožowali su mj. dr. Róža Domašcyna, Eero Balk, Měrana Cušcyna a Beata Nastickec.

Kak zwyšić eficiencu krematorownistwa, kak najlěpje přenjesć kołće z jednoho na druhe městno a što čini Igor ze spytowanjom, kotrež na njeho při morju čaka kaž sirena? Słowakska literatura prezentuje so w štwórtym zešiwku z 6 načasnymi awtorami, kiž powědaja na wšelakore wašnje wo wabjenjach, skurilnych anekdotach abo absurdnosćach žiwjenja.Znowa su zapřijate pokazki swětowych a mjeńšinowych literaturow, přenjesenych do serbšćiny wot 16 přełožowarjow. W »portreće« předstaji so tónkróć w Němskej bydlacy turkowski kult-awtor Feridun Zaimoglu, kiž pisa hłownje w tak mjenowanej »kanak sprak« turkowskich hóstnych dźěłaćerjow.Přełožowali su mj. dr. Beno Budar, Měrana Cušcyna, Róža Domašcyna, Ingrid Juršikowa, Franc Šěn, Dietrich Šołta a Dorothea Šołćina.

Ćežišćo třećeje zběrki literarnych přełožkow je literatura južnych Słowjanow. Něhdźe 10 lět po wudyrjenju wójny na Balkanje su so dožiwjenja hłuboko zaryli do generacije chorwatskich, serbiskich a słowjenskich awtorow. Tak stanu so wójnske tragedije z hłownej temu pola Draga Jančara, Slavenki Drakulić abo Srečka Kosovela. Tež mjeńšinowa literatura, tónkróć zastupjena ze samišćinu a ladinšćinu, je so zaso zapřijała runje tak kaž wurězki W. Shakespearoweje dramy »Romeo a Julija« abo basnje D. H. Lawrenca. A prěni króć skići Wuhladko tež wid na amerisku literaturu.Přełožowali su mj. dr. Róža Domašcyna, Helmut Faska, Lubina Hajduk-Veljkovićowa a Dorothea Šołćina.

K tysaclětnemu jubilejej města Budyšina nasta zběrka powědančkow a basnjow 23 serbskich awtorow zańdźenosće a přitomnosće. Woni powědaja wo časach wójnow, móra a hłodu, wo sławnych a zlě wuwołanych wosobinach, wo žiwjenju na měšćanskich hasach a naměstach. K tomu słuša tež žiwjenje serbskeho wobydlerstwa, kiž je město po napohledźe a charakteru přez dołhe lětstotki sobu tworiło. Serbskim čitarjam je tuta kniha tuž w prěnim rjedźe wěnowana.Čorno-běłe fota słowakskeho fotografa Antona Sládeka knihu na swojorazne wašnje ilustruja.

Dwanatk znatych serbskich awtorow reflektuje wo ludźoch na proze noweho lěttysaca – wo konjacym hólcu, kiž róžojće barbjene fasady njeznjese, wo Winoměrje, kiž na hórskim kěrchowje pódla rowa Rilkeho swoju wowku pyta, wo ludźoch, žiwych w dešćiku, wo myslach, kiž dźěd wnučkam na puć da, abo wo mužu, srjedu stańši z łoža.

Casnik jo južo wušej połtera stolěśa glědałko politiskego, socialnego a narodnego, se wě teke rěcnego wuwiśa Dołojcnych Serbow, mogali samo groniś „woblico našogo luda“ (Jurij Koch). W cytance namakajo kuždy něco po swojom šmeku:zajmne powěsći ze serbskeje Łužyce, Nimskeje a ze swěta, wot politiki a gospodarjenjapowucne nabožne a swětne rozpominanja, wjasołe a gnujuce gronka a wulicowańkažortne směški a grozne tšojenja, serbske powěsći a pśisłowa, take a wšake znatecynjenjaPrědny źěl wudopołnijotej pśedsłowo wudawarki a Casnikowa chronika 1848–1933, drugi źěl cytanki wudopołnijo nastawk dr. Anje Pohončoweje wo Casnikowej rěcy 1848–1933.

Druhi lětnik, druhe rěče, druzy awtorojo. Štož dale wabi, je pisana zběrka přełožkow z wšelakich europskich literaturow. Mjez nimi twórby znatych awtorow kaž science-fiction-powědce Stanisława Lema abo lubosćinske basnje Jewgenija Jewtušenka, ale tež mjeńšinowych spisowaćelow kaž Łukazsa Jabłońskeho za kašubsku abo Ellin A. Nickelsen za frizisku literaturu. Cyły rjad nowych přełožerjow bě při nastaću druheho zešiwka wobdźěleny.Přełožowali su mj. dr. Róža Domašcyna, Lubina Hajduk-Veljkovićowa, Kito Lorenc, Měrćin Nowak-Njechorński, Dorothea Šołćina, Sonja Wölkowa a Edward Wornar.

Antologija basnjow, krótkopowědančkow a skicow, w kotrychž powědaja 32 ludowi awtorojo a spisowaćelscy nowačkojo wo žiwjenju dźensa a něhdy, wo zbožu a samotnosći, přirodźe a lubosći, wo swojich sonach a žadosćach. Zestajała a zwuběrała je literarne pokazki Dorothea Šołćina.

Hladać přez płót, zbudźić zajim za literaturu za geografiskimi mjezami je hłowny zaměr předležaceho almanacha cuzych literaturow, a tuž skića so tu wujimki z twórbow swětoznatych awtorow kaž Henryka Sienkiewicza abo Bohumila Hrabala kaž tež mjeńšinowych literaturow.Wšelakorosć temow a formow wabi k čitanju, wurězki pohnuwaja k hłubšemu pohladanju.Prěni almanach literarnych přełožkow pjelnja basnje a krótkoproza z 8 europskich rěčow, mjez nimi walizišćina, pólšćina, finšćina, słowjenšćina, přenjesene wot 13 přełožowarjow do hornjoserbšćiny.Přełožowali su mj. dr. Beno Budar, Róža Domašcyna, Lubina Hajduk-Veljkovićowa, Kito Lorenc a Sonja Wölkowa.

Casnik jo južo wušej połtera stolěśa glědałko politiskego, socialnego a narodnego, se wě teke rěcnego wuwiśa Dołojcnych Serbow, mogali samo groniś „woblico našogo luda“ (Jurij Koch). W cytance namakajo kuždy něco po swojom šmeku:zajmne powěsći ze serbskeje Łužyce, Nimskeje a ze swěta, wot politiki a gospodarjenjapowucne nabožne a swětne rozpominanja, wjasołe a gnujuce gronka a wulicowańkažortne směški a grozne tšojenja, serbske powěsći a pśisłowa, take a wšake znatecynjenjaPrědny źěl wudopołnijotej pśedsłowo wudawarki a Casnikowa chronika 1848–1933, drugi źěl cytanki wudopołnijo nastawk dr. Anje Pohončoweje wo Casnikowej rěcy 1848–1933.

Wot ludoweje balady a baladeskneje pěsnje hač k načasnemu moritatej Kita Lorenca zapřija zběrka kabinetne kruchi serbskeho baladoweho basnistwa. Předstawy wo mytiskich bytosćach a nadpřirodnych mocach sahachu do čłowjeskeho žiwjenja, postajowachu sobu ludowu mudrosć, ludowe moraliske zasady, ludowe wašnja a nałožki. Wuměłska fantazija basnikow tole swojoraznje špiheluje a w předstajenju wšědneje a njewšědneje woprawdźitosće serbskeho čłowjeka zapřija. Njerozdźělomna lubosć, tragisce dźělena abo zludana, radosć, zrudoba a zadwělowanje, čłowjekej přez čłowjeka načinjena njesprawnosć, njewšědna tragika w swójbje, hruba křiwda a dobyće dobreho nad złym, zhubjena swoboda ludu, potajne dožiwjenja w přirodźe, sony a wizije — tajke podeńdźenja a podawizny su wobsah w zběrce wubranych tekstow Zejlerja, Radyserba Wjele, Ćišinskeho a jich rowjenkow a naslědnikow. Wudaće z předsłowom a žórłami hodźi so wužiwać tež w šuli.

Kogo źiwa, až pśi rozdźělu wot 50 lět w starstwje temowa a stilowa šyrokosć a wšakorakosć kradu wjelika jo? Mjazy 15 awtorami su znate mjenja ako Herbert Nowak abo Monika Słokowa, kotarejž stej we wšyknych pśedchadajucych antologijach zastupjonej, ako teke nowše, kotarež su akle w Pratyjach 90tych lět nadpadnuli.Mj. dr. M. Heinrichowa, I. Hustetowa, H. Nowak, R. Šenkarjowa, D. Šołćina a M. Worak.