Benedikt Dyrlich dichtet schon über viele Jahre in sorbischer und deutscher Sprache. Nach seinem Band »Der Tiger im Pyjama – Tiger w nócnej košli« (2012) liegt nun eine weitere zweisprachige Sammlung mit Gedichten und lyrischer Prosa des vielseitigen Autors vor. In den überwiegend nach 2019 verfassten Texten geht Dyrlich insbesondere auf Ereignisse ein, die unsere Welt aus den Fugen geraten ließen – und lassen: Pandemie, Krieg, Rechtsruck. Mit surrealer Bildsprache drückt er Befürchtungen und Ängste aus, doch neben Skepsis schwingt auch leise Hoffnung auf die Hinwendung zum Guten in seinen Versen mit. Ein weiteres Thema ist Dresden, wo der Dichter seit einigen Jahren wohnt und wirkt. Seinen lyrischen Texten hat Dyrlich einen Essay beigefügt, in dem er sich der Poesie der sorbischen Dichterin Marja Krawcec (1948–2014), einer literarischen Weggefährtin, widmet.

Pisa Sylwija Šěnowa woprawdźe jeničce za sebje, kaž to prěnja linka w jeje runje w LND wušłej basniskej zběrce „Mosty přez morjo“ sugeruje? Wězo nic. Wopisuje hłubiny w žiwjenju, hdyž so wšo w kole wjerći, duchi šukotaja a nad bjezdnom hwězdy ćěmnje swěća. Znaje pak tež začuće swobody a rytmus žadosćow, hdyž lyriske ja kóždu žołmu přeskoči a suchi kraj docpěje. Jeje nazhonjenja su te čitarjow a čitarkow. Dopomnjenkam so wuwinyć njemóže a nochce. Basnica njeje jenož doma a za sebje žiwa. Je rady a wjele po puću. Ze sympatiju a šćipku ironije rysuje we wjacorych basnjach kuzło morja a steji přemóžena w metropoli swěta, rajskim jabłuku. Rozestaja so z ciwilizaciju a jeje kritiskimi stronami – pčołki su wuhnate, tonuški dyrbja so we woliju kupać a z klikom kupujemy spěšnje nowu płokawu.

Basnje a pěsnje Handrija Zejlerja su bohate žórło žiwjenskich mudrosćow, kiž su swoju płaćiwosć do dźensnišeho wobchowali. Najpopularniše z jeho poetiskich hrónčkow kaž “Wuzwol sej pućik žiwjenja …” znajemy z poezijowych albumow. Wot grafikarki Isy Bryccyneje wuměłsce wuhotowana zběrka skići wuběr 150 najrjeńšich Zejlerjowych dopóznaćow, zo bychu čitarjow pozbudźeli, tróštowali abo prosće zawjeseleli. Wobsahowe rjadowanje do pjeć kapitlow wolóža pytanje tomu, kotryž trjeba hrónčko k wosebitej přiležnosći, na přikład do zbožopřejneje karty.

Što stawa so w času zeza časa? Kajke nitki pletu so tam a sem? – Jenož jedna runina njeje wěc Róže Domašcyneje. W swojich basnjach a krótkich tekstach pohibuje so pře wšě płoty, doprědka a dozady, baje a basni. Wušiknje zapleće zwučne zynki, dwu- a wjacezmyslnosće, přisłowa a bajki. Swět dźensa je hłuboka studźeń, z kotrejež čerpa – často intuitiwnje, druhdy cyle wědomje, preciznje, potom zaso sarkastisce, stajnje pak połna idejow a fantazije. W nowej zběrce wěnuje so basnica znowa jej bliskim temam kaž serbskej rěči, zničenemu krajej, nahrabnosći, zachodnosći zemje a žiwjenja a bóle hač dotal njezwučenym wobkedźbowanjam a fantastiskim wumyslenkam w přirodźe. We wjacorych tekstach hraje sej z rostlinami a zwěrjatami a wotkryje při basnjenju zwiski k přirodźe a molerstwu. Dokelž su w zběrce wjacore němske teksty, móže kedźbliwy čitar rozdźělne puće při nastaću serbskeje a němskeje basnje přirunać. Njech so wotewri a basnicy sćěhuje!

Až jo pěsnikaŕ Pittkunings teke wuběrny znajaŕ poezije, pokazujo se w nowej zběrce lyriki pó dolnoserbsku. Ako jeje wudawaŕ jo pśeglědał serbske casniki, casopise, knigły a Pratyje a jomu su se zespódobali pěsni wót pśisamem 50 basnikarkow a basnikarjow. Mjazy nimi su serbske z Dolneje a Górneje Łužyce a teke poety drugich narodnosćow, kótarychž lyriske twórby su dostali dolnoserbske pśebasnjenje.Knigłam jo pśidana cejdejka, na kótarejž jo słyšaś něźi połojca tych wušej 100 basnjow. Wóni wjedu nas pśez žywjenje w běgu lěta a w Serbach rowno tak ako pó tych wšakich drogach lubosći a cłowjeka na swěśe.

Róža Domašcyna ist eine Bewohnerin des poetischen Zwischenraums der Zweisprachigkeit und gehört zu den wichtigsten Stimmen der deutsch-sorbischen Dichtung. In ihrer Lyrik erweist sie sich als Wortschöpferin und Sprachspielerin, die uns in assoziative Wortwelten führt. Aber vor allem ist sie eine radikale poetische Mahnerin. Das Thema der Natur- und Kulturzerstörung, nicht zuletzt durch das großflächige Abräumen von Braunkohle in ihrer Heimat, der Oberlausitz, ist in ihren Texten gegenwärtig. Die untergegangenen Dörfer kehren in ihre Dichtung zurück: das land das vater und mutter trug umgegraben gänzlich der begriff zuhause zur floskel geworden

Prědne knigły basnikarja Fryca Liba. W nich jo 96 pěsnjow a gronkow, mjazy nimi žedne w nimskej rěcy. »Bóśon z Mósta« z mjenim Fryco Libo, kótaryž jo serbski wuknuł wót swójeje stareje mamy, basni južo z młodych lět. Za cas swójogo studiuma w Lipsku jo jězdźił do Budyšyna na zmakanja kružka młodych awtorow pśi Kole serbskich spisowaśelow, ako jo nawjedował Kito Lorenc a źož su byli mjaz drugim Benedikt Dyrlich, Jurij Łušćanski a Franc Šěn jogo towariše. W Libowych basnjach źo wó domownju, serbojstwo a basnikarjenje, wó lubosć a smjerś, wó dušyne bóli a radosći, teke wó kumšty a směški. Pśi tom pśewóźuju jogo pśecej mósćań šorce: te módre šorce serbskich žeńskich, te zelene šorce wokolneje krajiny a te rozryte šorce tych gruntow, ako jo brunica spóžerała. A wšykne te šorce pśeliš derje wiźi ze swójogo gnězda na cerkwi to źiwne carno-běłe zwěrje.

»Jako nowostku začuwam porno tomu wjesołu lochkosć, z kotrejž sej Dyrlich w mnoho basnjach Drježdźany wotkryje. Tuta lochkosć skutkuje bjezmała kaž rozšěrjenje jeho wurazoweje barby. A tak skići zběrka na jednym boku mnoho znateho ─ chcył rjec typiskeho Dyrlicha ─, štož budźe lubowarjow jeho basnistwa zwjeselić, na tamnym boku pak tež tróšku něšto noweho, štož móhło tych wabić, kotřiž su so dotal basnika skerje pasli.« Měrćin WjenkDyrlich je zběrce dał potajnosćiwy titl „Zlět zelenych wuchačkow“. W basnjach a powědkach wotkrywa, čerpajo z bohateho słowoskłada maćerneje rěče, rjanosć a wjelebarbnosć žiwjenja. Jako by so jemu přeco hišće wo pisanych wumolowanych wuchačkach dźało. Do „njebjes na zemi“ pak zadobywatej so tež šěr a čorń, kotrejž błyšćacu so barbnosć zmutnjatej. Dajace sony, ćěsnjace wobrazy so wucychnuja. Hač w Slepom, w Delanach, w Drježdźanach  abo w dalokim swěće, hdźežkuli basnik pohladnje, jěra woprawdźitosć sonjenje kazy. Njemało tekstow zběrki je tež němsce wušło, ale jedyn fenomen Dyrlichoweje poezije je a wostanje jenož serbskemu čitarjej přistupny: lyriske mój. Z njewšědnym podwojenjom zwučeneho lyriskeho ja wupłodźa basnik tójšto fascinowacych fasetow. Swojim basnjam a powědkam je přidał někotre přebasnjenja tekstow mjezynarodnych awtorow.

»Basnje su mišterske. Kak nam basnik z krótkimi wjeršemi a poetiskimi wobrazami són dźěćatstwa, dopomnjeća na staršeju, zhubjenu krajinu abo nadych přichoda moluje, to njehodźi so tule wopisać, to dyrbiš prosće sam čitać. [...] Kita Lorencowe nazhonjenja a jeho trajna zaběra z basnjemi wunjesechu zběrku, kotruž wšitkim młodym a staršim přećelam serbskeje literatury doporučam.«   Marka MaćijowaBasnje Kita Lorenca „wotkrywaja swoju subwersiwnu rjanosć mjez chutnym, dokładnym zaznawanjom swěta a samorefleksiwnej žortniwosću rěče.“ Tak rěka we wopodstatnjenju spožčenja myta Christiana Wagnera, z kotrymž towaršnosć ze samsnym mjenom, sydlaca w Leonbergu pola Stuttgarta, 78lětneho serbskeho basnika 2016 za jeho cyłkowne lyriske tworjenje wuznamjeni. Tež basnje a smorženki Lorencoweje předležaceje zběrki wo tym swědča. W prěnich tekstach wón trochu wróćo zhladuje, přerady by hišće raz maćerny chlěb krał, jónu šće słyšał nanowy hłós. Do pomjatka woła sej dźěćace sony, młodźenca słowa lubosće. Skakajo běža wobrazki filma žiwjenja a pjelnja strony z njezwučenej sentimentalnosću, kotraž ćim bóle hnuje, dokelž hłuboko z duše pěsnjerja klinči. Ale předołho so jemu w dojatosći kupać nochce. Čiły kaž pluskawica wuskoči a wuleći sej, raz čisće, raz nječisće rymujo, do dalokeho swěta – na Falklandske kupy na přikład – abo do blišeje wokoliny. „Nowe časy – stare kwasy“ potajkim, kaž rěka jedna ze 84 twórbow mištra rěčow, kiž je po słowach jurorow „w serbsko-němskej prowincy dwurěčny poetiski skutk tworił, kotryž sej zasłuža pod swětoliterarnym aspektom zas a zaso mjenowany być.“ A jako dodawk k tekstam Lorenca něšto romantiskeje čěskeje poezije Kyrkonošow w jeho přełožku, mjez druhim baseń znateho čěskeho basnika a spisowaćela Petra Prouzy.

Mit seinen unsentimentalen, von Klischees fernen Gedichten orientiert sich Dyrlich an der Moderne. Zwar steht ihm die Sächsische Dichterschule besonders nahe, aber von früh an streckte er seine Fühler auch noch in andere Richtungen aus. Zweifellos zählt Dyrlich als Grenzgänger zwischen den Sprachen zu den Exoten unter den Künstlern der Gegenwart. Doch etliche seiner Gedichte haben vom Niveau her das Zeug, auf der Ebene europäischer Hochliteratur mitzuhalten. Ulf Heise im MDR Figaro Seit Jahrzehnten dichtet Benedikt Dyrlich in zwei Sprachen: “Ich versuche, das Gedicht von einem Ufer auf ein anderes herüberzutragen. Die Ufer gleichen sich nicht. Dazwischen liegt ein Strom, der treibt. Man kann nicht übersetzen: einfach mit dem Kahn herüberfahren.”Wer beide Ufer entdecken will, kann es in vorliegendem Buch tun. Nach sechs sorbischen Gedichtbänden und drei deutschen ist hier Dyrlichs Liebeslyrik parallel in einer sorbischen und in einer deutschen Version veröffentlicht. Virtuos und punktgenau bewegt sich der Poet in zwei Sprachwelten und spielt hintersinnig mit der Vielfalt der Liebe. Unüberhörbar ist der Ruf nach Überschreitung, mal übermütig und lustbetont, dann wieder elegisch und mit einem kräftigen Schuss Ironie.

W předležacym wudaću rjada »Serbska poezija« dóstanje čitar dohlad do basniskeho tworjenja serbskich studentow lěta 1814 wobnowjeneho Lipšćanskeho prědarskeho towarstwa. Nawjazawši na »Towaršne basnje 17. a 18. lětstotka« (SP 48) wjedźe zešiwk lubowarjow poezije na runym puću k tworjenju załožerja serbskeje narodneje literatury Handrija Zejlerja. Z rukopisneje »Serbskeje Nowiny« a rukopisneju zběrkow je Franc Šěn, jedyn z najswěrnišich zestajerjow rjada, wubrał 35 lyriskich tekstow, mjez nimi tež někotre přebasnjenja do serbšćiny, a je k hódnej zběrce zestajał. Předstajeni awtorojo su: Handrij Brósk (1802-1877), Korla Benjamin Hatas (1806-1839), Ernst Bohuwěr Jakub (1800-1854), Korla Bohuwěr Konik (1804-1878), Jan Křesćan Koering (1791-1858), Hendrich Awgust Krygar (1804-1858), Jan Łahoda (1801-1871), Handrij Lubjenski (1790-1840) a Handrij Mosak (1802-1844).###Hendrich Awgust KrygarRěč radosćiweho nanaBěchu něhdy serbscy młodźencojo,šesćo swěrni, sprawni towaršojo,wopušćichu serbskich wótcow kraj,swojich zbóžnych sonow stary raj,dźěchu pytać Žiwu, Serbow mać.Daloko wot nas jej natwarichuwołtar rjany a sej wopomnichukrasne zbožo toho Serbowstwa,wulki dóstatk swěrnoh towarstwa,zacpěteje rěče wosebnosć.Zachodnosć su dawno wopušćili,ale štož su woni załožili,traje hišće Serbam k nadobje.Kak we Lipsku Serb by wužitnydruhim pobył, hišće wuči so.Serbski młodźenc pasa swoje bjedra,zo by česćił swojich wótcow mjena,serbsku rěč wón njeda zahinyć,do procha ju dele njezynknyć,dźěćo, tohodla te wyskanje!

Za předležacu zběrku basnjow a prozowych tekstow je Róža Domašcyna wuhrjebała to, štož hižo na swojim městnje njeje: dźěćatstwo a smjeće maćerje, wowcyne bajki, so pozhubjowacu rěč a rozborkany łužiski kraj. Basnica zdrasći namakanki do poetiskich wobrazow a jimacych stawiznow a twari z nimi dom słowow. Nimo swójskich tekstow wobsahuje zběrka tež tójšto přebasnjenjow ze słowjanskich rěčow. Mjez znatymi awtorami staj tež Aleksander Blok a Boris Pasternak.Po knižnej prěničce “Wróćo ja doprědka du” slědowachu w zašłych wjace hač dwaceći lětach wotměnjejo serbske a němske basniske zběrki, dźiwadłowe hry, prozowe teksty, přebasnjenja a wudawaćelska dźěławosć. Róžu Domašcynu počesćichu z wjacorymi mytami a stipendijemi.

Nawkec bratraj Benjamin a Maksymilian mataj, kaž drje to pola dwójnikow husto nadeńdźeš, tójšto zhromadneho. Njewšědne, tež za dwójnikow, pak je, zo wobaj ze zahoritosću basnitaj. Hižo jako gymnaziastaj staj prěnje basnje spisałoj a z toho časa tež prawidłownje w Rozhledźe wozjewiłoj. Zo staj so rozsudźiłoj swoju prěnju zběrku basnjow zhromadnje zapodać, njebě tuž překwapjace. Zawěrno překwapjace pak bě, zo njejstaj kóždy swoju, ale zhromadnu prěničku zestajiłoj, štož je absolutny nowum w serbskej lyrice. Zběrka „moje druje ja“ wobsahuje nimo hižo wozjewjenych cyły rjad nowych basnjow, w kotrychž so, tematisce kaž rěčnje, z lochkej nohu hibataj mjez dalokim swětom a Łužicu, hdźež so zakorjenjenaj čujetaj: doma w cuzbje a tola stajnje z wutrobu w domiznje. Wěnowanje fenomenej połwopušćenja serbskeje kupy a rozestajenje z tutym njesměrnym spagatom, kiž našu młodu generaciju dale a bóle wužaduje, je žro njewšědneje prěnički.

»Hasło słónco serbskej’ poezije«, něhdy něchtó skoržeše – stare smorže, serbska poezija je žiwa, je dźeń a čiliša. Tale zběrka wo tym swědči. Tójšto lět je Jurij Łušćanski za nju basnił (so wě nic pospochi), je swoje basnje na- a wu- a naposled dobasnił. »Hasło słónco serbskej’ poezije«, něhdy něchtó skoržeše – stare smorže, serbska poezija je žiwa, je dźeń a čiliša. Tale zběrka wo tym swědči. Tójšto lět je Jurij Łušćanski za nju basnił (so wě nic pospochi), je swoje basnje na- a wu- a naposled dobasnił. Wudawaćel zběrki Kito Lorenc je nam k wjeselu 70 z nich wubrał. »Mjez Ja će widźu a Ja će słyšu« so Jurij Łušćanski w nich praša, što so mjez »čerwjenju brěškow« a »módrosću nowembra« takle na swěće wšo stawa. A prjedy hač čitar domysli, wě basnik překwapjacu wotmołwu. Jurij Łušćanski je so lěta 1951 do burskeje swójby z Njebjelčic narodźił. Po třoch šulskich lětach w Njebjelčicach a we Wotrowje sta so kapałnik w Drježdźanach, hdźež chodźeše tež do šule. Wukubłany pismikistajer bě spěwar w Serbskim ludowym ansamblu w Budyšinje. Po tym studowaše w Drježdźanach na Wysokej šuli za hudźbu »Carl Maria von Weber« klasiski spěw a wróći so po studiju na lěto do SLA. Za čas wojerskeje słužby spěwaše w Ericha Weinertowym ansamblu Narodneje ludoweje armeje. Wot lěta 1979 dźěłaše w Berlinje jako hudźbny redaktor telewizije NDR, hdźež bě mjez druhim zamołwity za wusyłani »Ein Kessel Buntes« a »Sprungbrett« młodych talentow. Lěta 1992 wróći so do Serbow a dźěła wot toho časa w Domowinskim zarjedźe. Spočatnje bě referent za zjawnostne dźěło, po tym sta so z referentom za kulturne naležnosće a wukraj. Na literarnym polu skutkuje tež jako přełožowar a přebasnjer, wosebje z čěšćiny. Za rjad »Serbska poezija« je wjacore zešiwki zestajał. Jurij Łušćanski bydli w Budyšinje.

Hač na narodninach abo kwasach, na šulskich abo druhich swjedźenjach – rady dadźa so hosćo z lóštnym skečom abo originelnej basnju překwapić. Pěskečanka Sabina Žurowa je mjeztym w Serbach jako awtorka krótkich, ale tež wobšěrnišich scenow a hrow znata. Móžnosć, při sceniskim hraću lóštnu zabawu z wědomym nałožowanjom maćeršćiny zwjazać, je motor jeje dźěła.W kapsnej knize »Lute překwapjenki« wozjewja so wjace hač 20 jeje skečow a krótkohrow za dźěći, młodostnych kaž tež staršich „keklerjow“. Wjetšina hodźi so na poměrnje jednore wašnje bjez komplikowaneje kulisy předstajeć. Kniha wobsahuje nimo toho wuběr basnjow, kotrež hodźa so k wšelakim składnosćam předewšěm w swójbnym a přećelskim kruhu přednjesć abo na melodiju znatych serbskich ludowych spěwow zaspěwać.

Ze swójimi nastawkami w Nowem Casniku a hynźi, pśez pśednoski wó stawiznach a literaturje jo Měto Pernak pó Dolnej Łužycy dawno znaty. Až pak jo Barlinjaŕ teke wěcej ako 120 basnjow z francojšćiny a rušćiny do dolnoserbšćiny pśebasnił, to drje buźo młogim cytarjam nowe. Wuběrk z togo namakajo zajmc w 57. zešywku rěda »Serbska poezija« a změjo z togo wjasele a wochłoźenje. Zastupjenych buźo 53 basnikarjow, mjaz nimi Alfred de Musset, Charles Baudelaire, Arthur Rimbaud a Sergej Aleksandrowitš Jesenin z basnjami wó žywjenju a smjerśi, wó lubosći a pśiroźe, a to w dolnoserbskej rěcy we wšej bogatosći a we wšych barwach.###Jacques PrévertParis w nocyTśi šmaracki zapalone pórědu w nocyPrědny aby ja wiźeł cełe woblico twójoDrugi aby ja wiźeł wócy twójejSlědny aby ja wiźeł wusta twójeA śamnosć wšu aby wšogo se dopomnjełTłocecy śi w swójima rukoma.

Podomk, nadobu abo nabytk, druhdy rěkaja tomu tež „hawsrot“, namakaš nimale w kóždej domjacnosći. Što pak je podomk basnika: nadpad, intuicija, metafry, znate a woteznate słowa, wjerše, rymy, rytmus … W swojich nowych basnjach čerpa Kito Lorenc hłuboko ze studnje rěče.Podomk, nadobu abo nabytk, druhdy rěkaja tomu tež „hawsrot“, namakaš nimale w kóždej domjacnosći. Što pak je podomk basnika: nadpad, intuicija, metafry, znate a woteznate słowa, wjerše, rymy, rytmus … W swojich nowych basnjach čerpa Kito Lorenc hłuboko ze studnje rěče. Lóšt na wotkrywanju jeje powabkow a potajnosćow sapa z njesłyšanych, šibałych a pryzlojtych rěčnych hrow, kiž wjedu druhdy do čorneho humora a do absurdnosće. W rjedźe wusahowacych tekstow rozpomina basnik zakładne zjawy žiwjenja a nazhonjenja: dopomnjenje a zabyće, dźěćatstwo a staroba, zachodnosć a smjerć. Měnjenje čitarja ke knize »Lorenc njeby Lorenc był, njebyli słowa derje změšał, porjadnje přetřasł, sej z nimi hrajkał a je w nowych zwiskach prezentował, posměwk wuwabjo a do přemyslowanja wo jich zmysle nastorčo. Mišterce wobknježi [...] woprawdźe wšě fasety swojeho wuměłstwa [...]« (Monika Gerdesowa) Čitanska proba HoroskopWobroć so nětko a płuwajwróćo k samotnemu pobrjohejswojeho poroda, schowajwšu nadźiju hłubokorunja nopawje swoje hnězdospody pěska, prjedyž so nurišrybam napřećo, k twojemu hwězdnukotrež ći doprědka swěćiSnano tež tebi zemjawulehnje potomstwo hišćez potajneho dna něhdya wone namaka k swětłuza tobu, a do morja

Ludowe spiwy, gronka z ludu a kjarliž w slěpjańskej narěcy namakajo zajmowany pśijaśel rěda sp w doněntejšych zešywkach. Z tym zešywkom pak – a to jo tšojenje – mamy cełe wudaśe w slěpjańšćinje z pjera Rowniskeje Rože Šenkarjoweje, woblubowaneje redaktorki n.Ludowe spiwy, gronka z ludu a kjarliž w slěpjańskej narěcy namakajo zajmowany pśijaśel rěda sp w doněntejšych zešywkach. Z tym zešywkom pak – a to jo tšojenje – mamy cełe wudaśe w slěpjańšćinje z pjera Rowniskeje Rože Šenkarjoweje, woblubowaneje redaktorki n. w. dolnoserbskego rozgłosa a kantorki »Rowniskich głosow«. Wjele cytarjow jo se zawěsće južo zaspiwało abo słyšało spiwy na jeje teksty. Wóna jo pisała za źiśi, balady a wjele basnjow wó rědnosći nejblišeje domownje a pśirody, wó wósuźe krajiny a luźi Slěpjańskeje wósady, pśed wócyma stawnje se bližece wuglowe jamisko.Wudaśe dajo doglěd do twórjenja awtorki wósebnje w zachadnem połtera lětźasetku. Měnjenje čitarki ke knize »Zanurješ-li so do poetiskich twórbow Rože Šenkarjoweje, wunurja so holanska duša ze zwobraznjenja přirody, krajiny a žiwjenja wobydlerjow. Awtorka přeprošuje čitarja hnydom w prěnjej basni ‚na ten gólski puć‘ – na tón holanski puć w Slepjanskej narěči. Tež wšě dalše twórby su hač na jednu němsku w slepjanšćinje wozjewjene, štož je zdobom žadnostka w serbskej literaturje a pokročuje wozjewjenje spisow Hanza Nepile, Hantša-Hana abo Slěpjańskeje cytanki dr. Hynca Rychtarja [...].« (Měrana Cušcyna)

Literarne dźěła Rudolfa Mjenja (1767–1841) su dotal dosć njeznate. Z 53. zešiwkom rjada Serbska poezija so wone prěni króć w cyłku spřistupnja. Dr. Franc Šěn je zestajał serbske basnje, mjez nimi „Chwalba burstwa“ a „Te žně“, kaž tež němske teksty.Lipšćanscy serbscy studenća česćachu sej Rudolfa Mjenja jako wustojneho znajerja serbskeje rěče, nimo toho běše wón za swój čas sławjeny basnik.

Matej Urban-Turjan (1846─1931) je swětoznatej Homerowej eposaj »Odyseju« a »Ilijadu« z grjekskeho »originala a z jeho měru« zeserbšćił a wudał. 1921 a 1922 stej wobšěrnej, dźensa žadnej knize z 27803 wjeršami z podpěru »serbskich wótčincow a nadobnych darićelow« wušłoj a připóznaće kaž polemiku wubudźiłoj. Zo by so dźensniši čitar z Urbanowym literarnym wukonom zeznawać a jón posudźować móhł, je Marko Malink wuběrk z přebasnjenja »Odyseje« a »Ilijady« kaž tež pokazki z wobšěrneho basniskeho tworjenja Urbana za 52. wudaće w rjedźe »Serbska poezija« přihotował.

Die beiden Gedichte »Bitte« und »Absage« wurden von Ćišinskis Zeitgenossen Bjarnat Krawc-Schneider zu konzertanten Liedern vertont und nehmen im sorbischen Musikleben einen besonderen Platz ein. Mit Nachdichtungen in zwölf slawischen Sprachen und in Deutsch sowie mit Noten und einem Vorwort von Jan Rawp-Raupp wurden sie nach mehr als zwanzig Jahren neu herausgegeben – anlässlich des 150. Geburtstages des bedeutendsten sorbischen Dichters.

Lěćne miniatury, erotiske štučki, lubosćinske epizodki, Ćišinskeho sony a bolostna woprawdźitosć – to je swět, do kotrehož nas Benedikt Dyrlich ze swojej zběrku wjedźe. Jeho rěč je žiwa a direktna, zdobom wobrazliwa, jakna a jadriwa. Basnje wo mjezsobnym poćahu mjez mužom a žonu, wo přirodźe w běhu lěta abo wo narodnej mizerje – ze swojim elegiskim, ironiskim abo tež nadběhowacym podzynkom njeprěja teksty ženje duchownu přiwuznosć awtora z Ćišinskim.„A tute jeho basnje su hinaše hač basnje z prěnich zběrkow. Hinaše, dokelž je reflektowanje dźěćatstwa sylniše a dokelž jewja so w zběrce poetisce wědoma rěč, namakane a wunamakane słowa, kiž so w poeziji zafrinkola a z tym cyle wosobinski hłós basnika potwjerdźa.“ Róža Domašcyna

Jedna so wo jara intimne a emocionalne teksty młodeho Bjedrich- Wjeleměra, kotrehož začućowy swět njezawodźěty před nami leži, a teksty, kiž su wo wjele wjace hač »wupluski« młodźinskeho akcionizma.  

Wuběrk basnjow, hrónčkow a spěwow Michała Nawki.